قرآن ۱۷ منی دروازه قرآن؛ نماد ۶۰۰ سالهای در سایه حوادث/ میراثی که از دوره تیموریان میدرخشد
به گزارش خبرنگار تابناک از استان فارس؛ دروازه قرآن شیراز نه تنها نمادی تاریخی از شهر است، بلکه در سالهای اخیر چندین بار شاهد حوادث تلخ بوده؛ از سیل مهیبی که جانهایی را گرفت تا حوادث مشکوک و آتشسوزی اخیر در دامنه آن. با این حال، این دروازه همچنان حافظ قرآن ۱۷ منی است؛ نسخهای گرانبها که بیش از شش سده قدمت دارد و داستان آن با باورهای مردم فارس گره خورده است.
کارشناس میراث فرهنگی معتقدند، در دل تاریخ شیراز، بیش از ۶۰۰ سال پیش، دستان هنرمندی سلطان ابراهیم ابن شاهرخ تیموری، قرآن باشکوهی را خلق کرد که به دلیل وزن سنگینش به «قرآن ۱۷ منی» شهرت یافت. این اثر نفیس که بر کاغذ خاص «خان بالیغ» و به خط محقق (شبیه ثلث) نگاشته شده، سالها در بالای دروازه قرآن قرار داشت و مردم محلی برای تبرک و دفع بلا، بهویژه در شبهای جمعه، از زیر آن عبور میکردند.
داستان یک میراث زنده
«محمد نعمتی» کاتب قرآن کریم در گفتوگو با خبرنگار تابناک در استان فارس گفت: این قرآن بزرگترین نسخه موجود در شیراز است که در دو جلد نگهداری میشود. وزن اولیه آن بیش از ۵۱ کیلوگرم بوده و پس از آسیبهای ناشی از تلاوتهای مکرر و گذشت زمان، چندین بار صحافی شده است. جلدهای چرمی قدیمی آن نیز اکنون در موزه پارس حفظ میشوند.
عضو شورای ارزشیابی انجمن خوشنویسان ایران تأکید دارد که این نسخه فاقد تذهیب بوده و احتمالاً آخرین اثر کتابت سلطان ابراهیم تیموری است. برخلاف برخی پژوهشها که آن را ثلث میدانند، او خط آن را «محقق» توصیف میکند؛ خطی استوار و رشید که برای چنین اثری بسیار مناسب بوده است.
از تیموریان تا امروز
«محمدمهدی نجفی» کارشناس میراث فرهنگی استان فارس در گفتوگو با خبرنگار تابناک نیز اظهارکرد: با اشاره به اهمیت این اثر در دوران تیموریان، به نقل از روایات تاریخی میگوید نادرشاه افشار این قرآن و نسخههای مشابه را به عنوان پشتوانه معنوی همراه کاروانهای خود میبرد. حاکمان همسایه نیز گاهی برای دفع بلایا آن را امانت میگرفتند و بازمیگرداندند.
به گفته وی این قرآن در سالهای اخیر چندین بار صحافی و مرمت شده و اکنون در دو جلد جداگانه، هر کدام بیش از ۲۱ کیلوگرم، نگهداری میشود. دروازه قرآن فعلی نیز در دهه ۱۳۳۰ شمسی در جریان گسترش شهری ساخته شد، هرچند ریشههای تاریخی آن به دوران عضدالدوله بازمیگردد.
کارشناس میراث فرهنگی استان معتقد است در گذشته، به دستور تاشیح خاتون (مادر ابواسحاق اینجو) هنرمندان بسیاری به شیراز فراخوانده شدند و هزاران جلد قرآن کتابت شد که یکی از بازماندههای ارزشمند آن، همین قرآن ۱۷ منی است. امروز این اثر نفیس در موزه پارس، از سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، میزبان علاقهمندان و زائران است.
به گزارش تابناک، با وجود حوادث پیدرپی سیل، آتشسوزی و چالشهای دیگر، این میراث گرانبها همچنان نمادی از ایمان و هنر ایرانی در دل شیراز جاودانه مانده و داستانش ادامه دارد.
گزارش: محمد شبیری
انتهای پیام/